عمومیمعرفی کسب و کار

خلاقیت در کلاس سوم ابتدایی

در این مقاله از مجله اساتید، به بررسی روش تدریس خلاق پرداخته‌ایم. عوامل مؤثر بر خلاقیت معلم در تدریس، راهکارهای تدریس خلاق و پیشنهاداتی برای افزایش خلاقیت معلمان، از جمله موضوعاتی هستند که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته‌اند. لطفا تا پایان مقاله همراه ما باشید. به هر روش تدریس نوآورانه، جذاب و اثربخشی که باعث رشد دانش‌آموزان در زمینۀ یادگیری، نحوۀ تفکر و عملکرد آن‌ها شود، تدریس خلاق گفته می‌شود.

در فرآیند تدریس خلاق، معلم تلاش می‌کند تا با شیوه‌های جذاب و خلاقانه، کنجکاوی و علاقۀ دانش‌آموزان را نسبت به موضوع درس برانگیزد. سپس آن‌ها را هدایت می‌کند تا خودشان پاسخ سؤالات را پیدا کنند.

عوامل مؤثر در تبدیل شدن به یک معلم خلاق

عوامل متعددی روی خلاقیت یا عدم خلاقیت یک معلم در تدریس، تأثیر می‌گذارند. در این بخش به برخی از این موارد اشاره می‌کنیم.

  1. ویژگی‌های شخصیتی معلم

در بسیاری از مطالعات، ارتباط مستقیم بین شخصیت و روحیات معلم با میزان خلاقیت او در تدریس اثبات شده است.

برای مثال در مطالعه‌ای بر روی تعدادی از معلمان موفق و خلاق مشخص شد که اعتماد به نفس بالا، آمادگی پذیرش تجربیات جدید، قدرت تخیل، تمایل به ساختارشکنی، انعطاف پذیری، ریسک پذیری، انگیزه و میل به یادگیری از جمله ویژگی‌های شخصیتی مشترک اکثر معلمانی است که در تدریس خلاق موفق هستند. این ویژگی‌های شخصیتی، به معلمان کمک می‌کند تا به طور مداوم در حال یادگیری و نوآوری باشند و بدون توجه به شرایطی محیطی و چالش‌های مختلف، تدریس خود را به روش‌های خلاقانه ارائه کنند.

  1. عوامل خانوادگی

همۀ معلمان شرکت کننده در این مطالعه، به این موضوع اشاره کردند که از سوی خانواده برای کسب تجربیات جدید آزادی کامل داشته‌اند. اگر در این مسیر، اشتباهی را مرتکب می‌شدند، معمولا تنبیه یا سرزنشی متوجه آن‌ها نمی‌شد. در چنین شرایطی می‌توانستند از اشتباهات خود درس بگیرند و خلاقیت‌شان را پرورش دهند. با خرید پک چرتکه دانش آموزی | پکیج چرتکه دانش آموزان می توانند توانایی خود در زمینه محاسبات ذهنی را از طرق تصویر سازی بالا ببرند. عقاید والدین، وضعیت اقتصادی، اجتماعی و تحصیلی آن‌ها، انتظارات از فرزندان و روابط با آن‌ها، از جمله عوامل مؤثر بر پرورش خلاقیت هستند.

  1. تجربیات دوران مدرسه

اکثر معلمان خلاق شرکت‌کننده در این مطالعه معتقد بودند که معلمان دوران مدرسه و تجربیات آن‌ها در زمینۀ یادگیری، نقش مؤثری در پرورش خلاقیت‌شان داشته‌ است. به همین دلیل آن‌ها نیز همواره تلاش می‌کنند تا الگوی مناسبی برای دانش‌آموزان خود باشند و از برنامه‌ها و روش‌های خلاقانه برای تدریس و آموزش استفاده کنند.

  1. تعامل با سایر معلمان

گاردنر معنقد است که تعامل با همکاران می‌تواند به خلاقیت و توسعۀ شغلی افراد کمک کند. معلمان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. شرکت کنندگان در مطالعۀ مذکور، یکی از عوامل موفقیت خود را تعامل با سایر معلمان بیان کرده‌اند. برای مثال، یکی از این معلمان بیان می‌کند که در طی زمان‌های استراحتِ بین کلاس‌ها در مورد موضوعات مختلف با سایر همکاران خود بازی‌ طوفان فکری انجام می‌دهند. برخی دیگر از این معلمان نیز در گروه‌های مختلف با همکاران خود در ارتباط هستند. در این گروه‌ها ایده‌های جدید در رابطه با تدریس خلاق، مطرح و بررسی می‌شوند.

راهکارهای تدریس خلاق

در این بخش به برخی از راهکارهای تدریس خلاق بر اساس منابغ علمی و تجربیات مغلمان موفق در این زمینه، اشاره کرده‌ایم.

  1. تدریس دانش‌آموز-محور

در تدریس خلاق نقش معلم باید در حد هدایت‌گر و تسهیل کننده باشد. معلم با استفاده از روش‌های تدریس فعال که عالبا دانش‌آموز-محور هستند -مانند بحث گروهی، ایفای نقش، انجام پروژه و غیره- می‌تواند خلاقیت را چاشنی تدریس خود کند. در این روش‌ها به دانش‌آموز این امکان داده می‌شود تا از زاویۀ دید مورد نظر خود به یادگیری و مطالعۀ یک موضوع بپردازد. بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از روش تدریس دانش‌آموز-محور به شاگردان کمک می‌کند تا خلاقیت، تخیل و قدرت تقکر خود را بهبود ببخشند.

  1. استفاده از ابزارهای و رسانه‌های کمک آموزشی

استفاده از وسایل کمک آموزشی خلاقانه متناسب با مقطع و درس مورد نظر، یکی از مهارت‌های مشترک همۀ معلمان خلاق است. به کارگیری محتواهای آموزشی چند رسانه‌ای، پاورپوینت، چینه‌ها، پوسترها و انواع تجهیزات آموزشی باعث افزایش علاقه و مشارکت دانش‌آموزان در فرآیند تدریس می‌شود.

پیشنهاداتی برای افزایش خلاقیت در تدریس

در این بخش به چند نکتۀ مفید برای افزایش خلاقیت در و در نتیجه ارائۀ تدریس خلاق، اشاره می‌کنیم.

  1. یادگیری را جزو برنامه‌های همیشگی خود قرار دهید

در زمینه‌ای که درس می‌دهید کاملا مسلط شوید. اطلاعاتی بیشتر از محتوای کتاب درسی، کسب کنید و در حین تدریس، این اطلاعات را به دانش‌آموزانتان منتقل کنید. مطالعۀ کتاب، شرکت در ورکشاپ‌ها و سمینارهای مرتبط، استفاده از دوره‌های آنلاین و وبینارها به شما کمک می‌کند تا از روش‌های خلاقانۀ سایر معلمان ایده بگیرید.

برای افزایش خلاقیت به عنوان معلم ابتدایی، یادگیری را فقط محدود به موضوعات درسی محدود نکنید. یادگیریِ کمی نقاشی، شعر، داستان‌گویی، بازی، ابزارهای جدید تولید محتوای آموزشی و غیره می‌تواند شما را تبدیل به یک معلّم خلّاق کند. استفاده از چنین روش‌هایی در جلب توجه دانش‌آموزان دورۀ ابتدایی و علاقمند کردن آن‌ها به یادگیری بسیار مؤثر خواهد بود.

  1. با سایر معلمان در ارتباط باشید

ارتباط با معلّمان خلّاق و موفق تأثیر فوق‌العاده‌ای روی افزایش خلاقیت شما در تدریس دارد. کافیست هر معلّم یک ایدۀ خلاقانه در زمینۀ تدریس خود داشته باشد تا بتوانید از ده‌ها ایدۀ ارزشمند بهره‌مند شوید و در تدریس خود از آن‌ها استفاده کنید. با وجود فضاهای آنلاینی مانند اینستاگرام، فیسبوک، لینکدین و سایت‌های مختلف، پیدا کردن معلّم‌های خلّاق و یادگیری از آن‌ها، کار دشواری نیست. در گروه‌هایی که مختص معلّم‌هاست حضور پیدا کنید.

کلاس های چرتکه از موسسه پویا ابتکار صداقت کمک می کند تا میزان خلاقیت و حافظه دانش آموزان و توانایی آنها در تمرکز، شکل گیری مفهوم و هم چنین مهارت های حل مسائل به شکل چشم گیری افزایش یابد

  1. دفترچه‌ای برای یادداشت کردن ایده‌ها داشته باشید

یک دفترچۀ کوچک مخصوص ایده‌ها همراه خود داشته باشید. سرکلاس، داخل مترو و تاکسی، کنار تختخواب و غیره تا بتوانید هر ایده‌ای که به ذهنتان می‌رسد و یا از معلّم‌های دیگر یاد می‌گیرید فورا و بدون معطلّی یادداشت کنید نیازی نیست که همۀ ایده‌ها را فورا اجرا کنید. ممکن است یک ایده چند ماه یا چند سال بعد به کارتان بیاید. . اما با ثبت کردن آن‌ها، هم ذهنتان را از آشفتگی بابت تلنبار شدن ایده‌ها نجات می‌دهید و هم نگران فراموش کردن آن‌ها نیستید.

  1. موانع خلّاق بودن را در خودتان شناسایی کنید.

هرگاه صحبت از خلاقیت می‌شود بسیاری از معلمان تصور می‌کنند قدرت تخیّل ضعیفی دارند، به اندازه‌ی کافی باهوش و بااستعداد نیستند و یا دیگر سنّی از شما گذشته که بخواهند رفتارهای یک معلم خلّاق و موفّق را داشته باشند؟ به جای پر و بال دادن به این افکار، باید روی عزت نفس خودتان بیشتر کار کنید و از معلم‌هایی که برایتان الگو هستند الهام بگیرید. با بررسی ویژگی‌های این معلم‌ها مشاهده خواهید کرد که آن‌ها نیز افرادی شبیه شما هستند که در اجرای ایده‌های خود از شکست خوردن و قضاوت شدن ترسی ندارند.

  1. خلاقیت را تمرین کنید

همان‌طور که جسم ما از طریق ورزش و تمرین به بالاترین میزان توانایی خود می‌رسد، ذهن هم برای خلاقیت و تمرکز نیاز به تمرین و ممارست دارد. برای ورزیده کردن ذهنتان چه تمرین‌هایی انجام می‌دهید؟ استفاده از فعالیت‌های مانند سودوکو، پازل، جدول و سایر بازی‌های فکری مثل abacus باعث افزایش تمرکز و خلاقیت می‌شوند. برای افزایش خلاقیت خود تا می‌توانید تمرین کنیم. هیچ فرد موفّقی بدون تمرین‌های مستمر به نتایج بزرگ دست پیدا تکرده است. به همین ترتیب شما هم اگر علاقمند هستید که به یک معلّم خلّاق و موفّق تبدیل شوید، از قدرت تمرین و تکرار غافل نشوید.

 

زهرا رضی

زهرا هستم، نویسنده ای که با جسارت به واکاوی مسائل پرداخته و از پرسیدن سوالات سخت نمی‌ترسم. در این سایت، با نگاهی موشکافانه به مسائل اجتماعی و اقتصادی، به دنبال یافتن پاسخ‌های واقعی و ارائه راه حل‌های خلاقانه هستم.