عمومی

یافته‌هایی برای درک بهتر ناآرامی‌های اخیر

برای درک بهتر آشفتگی های اخیر در کشور، پس از چند سال این کتاب را می خوانم. در این زمینه به چند مورد از مهمترین آنها اشاره می کنم:

– یافته اصلی این تحقیق این است که در پتانسیل کلی ابژه سیاسی در جامعه بالاست.

– به هر میزان که شخصیت‌های سیاسی (که احساس می‌کنند می‌توانند بر تصمیمات سیاسی کشور تأثیر بگذارند) از مقیاس نفوذ بریده می‌شوند، پتانسیل مخالفت‌های سیاسی نیز افزایش می‌یابد.

– در این دسته از شهروندانی که به ساختار سیاسی کشور معتقدند، فرصت و امکان اعتراض محدود است، پتانسیل اعتراض سیاسی بیشتر است.

– با افزایش سطح تحصیلات افراد، سطح اهداف سیاسی بالقوه نیز افزایش می یابد.

– در این تحقیق میزان احساس محرومیت افراد (محرومیت اقتصادی، محرومیت سیاسی، محرومیت فرهنگی) بسیار بالاست. در میان این دسته از شهروندان که احساس محرومیت بیشتری دارند، امکان اعتراض سیاسی حتی بیشتر است.

– بسیار مهم است که افراد منبع محرومیت را در اعمال خود یا در ساختار سیاسی اعمال خود کشف کنند. در میان آن دسته از شهروندانی که «منبع محرومیت» را اقتصادی و نه خود و سیاست های دولت و مقامات سیاسی می دانند، امکان اعتراض سیاسی بیشتر است.

– هر چه میزان احساس تبعیض و بی عدالتی در اکثر افراد وجود داشته باشد، میزان احتمال مخالفت های سیاسی نیز افزایش می یابد.

– میزان رضایت اهالی زندگی هر چه باشد، میزان مخالفت های احتمالی سیاسی افزایش می یابد.

بگذارید خلاصه کنم:
احساس ناکارآمدی در فرآیند تصمیم گیری سیاسی، این تصور که در ساختار سیاسی کشور فرصت کمتری برای اعتراض وجود دارد، احساس بالاتر از هر نوع محرومیت (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی) تبعیض و قتل های فراقانونی، رضایت کمتر به زندگی، ارتباط مستقیمی با موضوع رساله اصلی، «پتانسیل مخالفت سیاسی» داشت.

در زمان ثبت ده آمار اخیر طلاق در جامعه ایران، برخی نهادها بنرهایی را در خیابان های شهر نصب کرده بودند. در این بنرها شروع قاعدگی و زن و مرد زیر آن مشخص شده، پشت ها کنار هم نشسته اند و چشمان کودک نیز آشفته است. زیر بنر «پایان ماهواره» نوشته شده است. تصویر پس زمینه نیز نشان می دهد که پرچم ایالات متحده و اسرائیل ناپدید شده اند. درک آنها از رشد طلاق در جامعه ایران به همان اندازه مهم بود. از نظر آنها تعداد طلاق با تعداد طلاق برابر بود! طبیعتاً برای حل این معضل اجتماعی (طلاق) فقط به «جمع آوری» اعتقاد داشتند و در نتیجه سربازی را پشت سر خود می فرستادند. چند بار سکته های قاعدگی را جمع کردید تا آمار طلاق به تعویق بیفتد اما لازم نباشد. آنها معمولاً ساده ترین راه را برای تبیین مشکلات پیش روی جامعه انتخاب می کنند و همیشه سعی می کنند تا در برابر پژوهشگران علوم انسانی پاسخ آن را بیابند. آنها نتیجه گیری می کنند و با جامعه ارتباط برقرار می کنند.

مسئولان در چند روز اخیر مدام در تلویزیون ظاهر می شوند و آخرین اتفاقات را گزارش می کنند. آنها نیز ساده می کنند. آنها همچنین طلاق را آسان می کنند. آنها همچنین پیچیدگی مسائل اجتماعی را به یک عامل کاهش می دهند. می گویند این باعث ناراحتی است و بس! آنها به مکان های دور اشاره می کنند. گاهی فکر می کنم این بزرگان چهار چشم دارند. آنها با دید نزدیک مشکل جدی دارند و فقط اجسام دور را می بینند.

حدود چهارده سال از نگارش رساله می گذرد. این جزوه در شهر تهران گردآوری شده است. ای کاش مسئولین محترم به جای تشریفات ساده لااقل می نشستند و به حل مشکل نگاه می کردند که عوامل موثر بر پتانسیل ایراد سیاسی برای خودشان بلند بلند مطرح شود. با صدای بلند.

پ.ن. چند روز پیش یکی از دانشجویان مقطع دکتری مقطع دکتری دانشگاه تهران به احترام حقوق معنوی طلاب پیام داد که قصد دارم در سال جاری تحقیقات خود را تکرار کنم و نشان دهم که جامعه ایران چه در این زمینه تغییر کرده است. با طنز طبیعی و کمی کنایه و ارسال صورتک نوشتم: چی شده؟!

*عضو گروه جامعه شناسی گیلان